Thứ Năm, ngày 21 tháng 2 năm 2013

Phân loại lao động

Sưu tầm: 

Nguồn  http://forum.voer.edu.vn/bai-viet/kinh-te/cac-van-de-ve-lao-dong-khai-niem-y-nghia-va-cac-che-do-tien-luong.html

Các vấn đề về lao động khái niệm ý nghĩa va các chế độ tiền lương

Tác giả

  • Đại Học Kinh Tế Quốc Dân

Vai trò của lao động trong quá trình sản xuất kinh doanh

Tiền lương là công cụ để thực hiện chức năng phân phối thu nhập quốc dân, chức năng thanh toán ,tiền lương nhằm tái xuất sức lao động thông qua việc sử dụng tiền lương trao đổi lấy các vật sinh hoạt cần thiết cho cuộc sống của người lao động, tiền lương là một bộ phận quan trọng về thu nhập, chi phối và quyết định mức sống của người lao động do đó là một công cụ quan trọng trong quản lý. Người ta sử dung nó để thúc đẩy người lao động trong công việc hăng hái lao động và sáng tạo, coi như một công cụ tạo động lực trong lao động
Do vậy quản lý lao động tiền lương là một nội dung quan trọng trong công tác quản lý sản xuất kinh doanh nó là nhân tố giúp cho kinh doanh hoàn thành vượt mức kế hoạch sản xuất của mình . Tổ chức tốt hoạch toán lao động và tiền lương giúp cho công tác quản lý lao động của doanh nghiệp và nề nếp, thúc đẩy người lao động chấp hành tốt kỷ luật lao động tăng năng suất và hiệu quả công tác. Đồng thời công tác ra các cở sở cho việc tính lương thu hút đúng nguyên tắc phân phối theo lao động .
Tổ chức công tác hạch toán lao động và tiền lương giúp cho doanh nghiệp quản lý tốt quỹ tiền lương, đảm bảo việc trả lương và trợ cấp bảo hiểm xã hội đúng nguyên tắc, đúng chế độ, khuyến khích người lao động hoàn thành nhiệm vụ được giao, đồng thời cũng tạo cơ sở cho việc phân bổ chí phí nhân công và giá thành sản phẩm được chính xác .

Phân loại lao động trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh .

Muốn có thông tin chính xác về số lượng và cơ cấu lao động cần phải phân loại lao động. Trong các doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực kinh doanh khác nhau thì việc phân loại lao động không giống nhau tuỳ thuộc vào yêu cầu quản lý lao động trong điều kiện củ thể của toàn doanh nghiệp .
Các doanh nghiệp có thể phân chia lao động như sau :
Phân loại lao động theo thời gian lao động gồm : hai loại
Lao động thường xuyên trong danh sách : là lực lượng lao động do doanh nghiệp trực tiếp quản lý và chi trả lương gồm : công nhân sản xuất kinh doanh cơ bản và nhân viên thuộc các hoạt động khác .
- Lao động ngoài danh sách : là lực lượng lao động làm việc tại các doanh nghiệp do các ngành khác chi trả lương như cán bộ chuyên trách đoàn thể , học sinh , sinh viên thực tập , ...
Phân loại theo quan hệ với quá trình sản xuất gồm : lao động trực tiếp sản xuất và lao động gián tiếp sản xuất :
- Lao động trực tiếp sản xuất : là những người trực tiếp tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh tạo ra sản phẩm hay trực tiếp thực hiện các công việc nhiệm vụ nhất định : Trong lao động trực tiếp dựoc phân loại như sau:
+ Theo nội dung công việc mà người lao động thực hiện thì lao động trực tiếp được chia thành : lao động sản xuất kinh doanh chính , lao động sản xuất kinh doanh phụ trợ , lao động phụ trợ khác .
+ Theo năng lực và trình độ chuyên môn lao động trực tiếp được chia thành các loại sau :
- Lao động có tay nghề cao : bao gồm những người đã qua đào tạo chuyên môn và có nhiều kinh nghiệm trong công việc thực tế có khả năng đảm nhận các công viẹc phức tạp đòi hỏi trình độ cao .
- Lao động có tay nghề trung bình : bao gồm những người đã qua đào tạo qua lớp chuyên môn nhưng có thời gian làm việc thực tế tương đối dài được trưởng thành do học hỏi từ kinh nghiệm thực tế .
- Lao động phổ thông : lao động không phải qua đào tạo vẫn được
- Lao động gián tiếp sản xuất : là bộ phận lao động tham gia một cách gián tiếp vào quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp . Lao động gián tiếp gồm những người chỉ đạo , phục vụ và quản lý kinh doanh trong doanh nghiệp . Lao động gián tiếp được phân loại như sau :
+ Theo nội dung công việc và nghề nghiệp chuyên môn loại lao động này được phân chia thành nhân viên kỹ thuật , nhân viên quản lý kinh tế , nhân viên quản lý hành chính .
+ Theo năng lực và trình độ chuyên môn lao động gián tiếp được chia thành như sau :
- Chuyên viên chính : là những người có trình độ từ đại học trở lên có trình độ chuyên môn cao , có khả năng giải quyết các công việc mang tính tổng hợp , phức tạp .
- Chuyên viên : là những người lao động đã tốt nghiệp đại học , trên đại học , có thời gian công tác dài có trình độ chuyên môn cao .
- Cán sự : là những người lao động mới tốt nghiệp đại học , có thời gian công tác nhiều .
- Nhân viên : là những người lao động gián tiếp với trình độ chuyên môn thấp có thể đã qua đào tạo các trường chuyên môn , nghiệp vụ hoặc chưa đào tạo .
Phân loại lao động trong doanh nghiệp có ý nghĩa to lớn trong việc nắm bắt thông tin về số lượng và thành phẩm lao động , về trình độ nghề nghiệp của người lao động trong doanh nghiệp , về sự bố trí lao động trong doanh nghiệp từ đó thực hiện quy hoạch lao động lập kế hoạch lao động . Mặt khác , thông qua phân loại lao động trong toàn doanh nghiệp và từng bộ phận giúp cho việc lập dự toán chí phí nhân công trong chi phí sản xuất kinh doanh , lập kế hoạch quỹ lương và thuận lợi cho công tác kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch và dự toán này .

Ý nghĩa, tác dụng của công tác tổ chức lao động , quản lý lao động

Chi phí tiền lương là một bộ phận chi phí cấu thành nên giá thành sản phẩm ,dịch vụ ... do doanh nghiệp sản xuất ra . Tổ chức sử dụng lao động hợp lý ,hạch toán tốt lao động , trên cơ sở đó tính chính xác thù lao cho người lao động đúng ,thanh toán kịp thời tiền lương và các khoản liên quan . Từ đó khuyến khích người lao động quan tâm đến thời gian , kết quả lao động , chất lượng lao động , chấp hành kỷ luật lao động , nâng cao năng suất lao động , đóng góp tiết kiệm chi phí lao động sống , hạ giá thành sản phẩm tăng năng suất lao động tạo điều kiện nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho người lao động

Các khái niệm và ý nghĩa của tiền lương, các khoản trích theo lương

Các khái niệm tiền lương :

Trong bất kỳ nền kinh tế nào thì việc sản xuất ra của cải vật chất hoặc thực hiện quá trình kinh doanh đều không tách dời lao động của con người . Lao động là yếu tố cơ bản quyết định việc thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh . Và lao động được đo lường , đánh giá thông qua các hình thức trả lương cho người lao động của doanh nghiệp
Vậy tiền lương là giá cả của sức lao động , là một khoản thù lao do người sử dụng sức lao động trả cho người lao động để bù đắp lại phần sức lao động mà họ đã hao phí trong quá trình sản xuất . Mặt khác tiền lương còn để tái sản xuất lại sức lao động của người lao động ,đảm bảo sức khoẻ và đời sống của người lao động
Tiền lương là một bộ phận xã hội biểu hiện bằng tiền được trả cho người lao động ,dựa theo số lương và chất lượng lao động của mỗi người dùng để bù đắp lại hao phí lao động của họ và nó là một vấn đề thiết thực đội với đời sống cán bộ ,công nhân viên chức . Tiền lương được quy định một cách đúng đắn là yếu tố kích thích sản xuất mạnh mẽ , nó kích thích người lao động ra sức sản xuất và lao động , nâng cao trình độ tay nghề cải tiến kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất lao động .
Ở nước ta trong thời kỳ tập trung quan liêu bao cấp , tiền lương là một phần thu nhập quốc dân song nó là một giá trị mới sáng tạo và tiền lương được biểu hiện bằng tiền của người lao động sống cần thiết mà doanh nghiệp trả cho người lao động theo hợp đồng mà hai bên đã thoả thuận ký kết .

Ý nghĩa của tiền lương :

Tiền lương là thu nhập chính của người lao động là yếu tố để đảm bảo tái sản xuất sức lao động , một bộ phận đặc biệt của sản xuất xã hội . Vì vậy, tiền lương đóng vai trò quyết định trong việc ổn định và phát triển kinh tế gia đình .Trước hết tiền lương phải đảm bảo những nhu cầu sinh hoạt tối thiểu của người lao động như ăn ,ở ,đi lại .... Tức là tiền lương phải để duy trì cuộc sống tối thiểu của người lao động . Chỉ có khi như vậy ,tiền lương mới thực sự có vai trò quan trọng kích thích lao động và nâng cao trách nhiệm của người lao động đối với quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội . Đồng thời , chế độ tiền lương phù hợp với sức lao động đã hao phí sẽ đem lại sự lạc quan và tin tưởng vào doanh nghiệp , vào chế độ họ đang sống
Như vậy trước hết tiền lương có vai trò đối với sự sống của con người lao động từ đó trở thành đòn bẩy kinh tế để nó phát huy nỗ lực tối đa hoàn thành công việc . Khi người lao động đươc hưởng thu nhập xứng đáng với công sức của họ bỏ ra thì lúc đó bất kỳ công việc gì họ cũng sẽ làm . Như vậy có thể nói tiền lương đã góp phần quan trọng giúp nhà tổ chức điều phối công việc dễ dàng thuận lợi .
Trong doanh nghiệp việc sử dụng công cụ tiền lương ngoài mục đích tạo vật chất cho người lao động , tiền lương còn có ý nghĩa to lớn trong việc theo dõi kiểm tra và giảm sức người lao động .Tiền được sử dụng như thước đo hiệu quả công việc bản thân tiền lương là một bộ phận cấu thành bên chi phí sản xuất , chi phí bán hàng và chi phi quản lý doanh nghiệp .
Vì vậy nó là yếu tố nằm trong giá thành sản phẩm .Do đó ,tiền lương cũng ảnh hưỏng tới lợi nhuận của doanh nghiệp . Với những vai trò to lớn như trên của tiền lương trong sản xuất và trong đời sống thì việc chọn hình thức trả lương phù hợp với điều kiện đặc thù sản xuất từng ngành , từng doanh nghiệp sẽ có tác dụng tích cực thúc đẩy người lao động quan tâm đến kết quả lao động , hiệu quả sản xuất của kinh doanh .Đây luôn là nóng bỏng trong tất cả các doanh nghiệp , một chế độ tiền lương lý tưởng vừa đảm bảo lợi ích người lao động , người sử dụng lao động và toàn xã hội

Khoản trích theo tiền lương

Bảo hiểm xã hội : Ngoài tiền lương phân phối cho người lao động theo số lượng chất lượng lao động thì người lao động còn được hưởng một phần sản phẩm xã hội dưới hình thức tiền tệ nhằm ổn định đời sống vật chất, tinh thần khi đau ốm , khó khăn , thai sản , tai nạn lao động ... Phần sản phẩm xã hội này hình thành lên quỹ bảo hiểm xã hội .BHXH là một trong những nội dung quan trọng của chính sách xã hội mà nhà nước đảm bảo cho mỗi người lao động BHXH là một hệ thống các chế độ mà mỗi người lao động có quyền được hưởng phù hợp với quy định về quyền lợi dựa trên các văn hoá pháp lý của nhà nước , phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế xã hội của đất nước ,quỹ BHXH được hình thành từ :
- Người sử dụng lao động (các doanh nghiệp ) đóng 15% từ quỹ tiền lương. Quỹ tiền lương này là tổng số tiền lương tháng của những người tham gia BHXH. Theo chế độ hiện hành , hàng tháng doanh nghiệp phải trích lập quỹ BHXH theo tỷ lệ 20% trên tổng số tiền lương thực tế phải trả cho công nhân viên trong tháng .
- Hàng tháng người lao động trích 5% từ tiền lương cấp bậc , chức vụ để đóng BHXH .
Bảo hiểm y tế: Song song với việc trích BHXH hàng tháng các doanh nghiệp cũng phải tiến hành trích BHYT, BHYT được trích nộp lên cơ quan quản lý chuyên môn với mục đích chăm sóc , phục vụ cho sức khoẻ người lao động khi gặp đau ốm, thai sản ... Quỹ BHYT được hình thành từ việc trích lập theo tỷ lệ quy định dựa vào tổng số tiền lương thực tế phải trả cho công nhân viên trong tháng . Tỷ lệ trích BHYT hiện nay là 3% trong đó 2% được tính vào chi phí sản xuất kinh doanh còn lại 1% là do người lao động đóng (thông thường được trừ vào lương tháng ).

Kinh phí công đoàn:

Để có nguồn kinh phí cho hoạt động công đoàn , doanh nghiệp phải trích theo tỷ lệ quy định so với tổng số tiền lương thực tế phát sinh . Đây chính là nguồn kinh phí công đoàn của doanh nghiệp và cũng được tính vào chi phí sản xuất . Tỷ lệ trích kinh phí công đoàn , theo chế độ hiện nay là 2% .KPCĐ do doanh nghiệp trích lập cũng được phân cấp quản lý và chi tiêu theo chế độ Nhà nước quy định một phần KPCĐ nộp cho công đoàn cấp trên, một phần để chi tiêu cho hoạt động công đoàn tại doanh nghiệp
Quản lý tốt việc trích lập các quỹ BHXH, BHYT ,KPCĐ có một ý nghĩa rất quan trọng trong việc đảm bảo quyền lợi cho người lao động , mặt khác còn làm cho việc tính phân bổ chi phí sản xuất kinh doanh vào giá thanh sản phẩm được chính xác

Các chế độ tiền lương, trích lập và sử dụng KPCĐ,BHXH, BHYT,Tiền ăn giữa ca của nhà nước quy định

Chế độ tiền lương của nhà nước quy định:

Để quản lý lao động tiền lương , Nhà nước quy định chế độ tiền lương được áp dụng trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thuộc sở hữu Nhà nước, quy định khung lương như sau :
- Mức lương : là số tiền tệ trả cho công nhân lao động trong đơn vị thời gian phù hợp với các cấp bậc trong thang lương , trong đó mức lương thấp nhất cũng phải lớn hơn hoặc bằng mức lương tối thiểu được quy định . Hiện nay mức lương được quy định tối thiểu là 290.000 đồng .
- Các chế độ quy định về tiền lương làm đêm , làm thêm giờ ...
Trường hợp công nhân làm thêm giờ :
+ Nếu người lao động làm thêm giờ hưởng lương sản phẩm thì căn cứ vào số liệu sản phẩm , chất liệu sản phẩm hoàn thành và đơn giá lương quy định để tính lương cho thời gian làm thêm giờ .
+ Nếu người lao động thêm giờ hưởng lương thời gian thì tiền lương phải trả thời gian làm thêm giờ bằng 150% - 300% lương cấp bậc
Trong trường hợp công nhân làm việc ca 3 (từ 22h –6h ), được hưởng khoản phụ cấp làm đêm (làm đêm thường xuyên mức lương hưởng tối thiểu 35% tiền lương cấp bậc , làm đêm không thường xuyên mức lương hưởng tối thiểu 30% tiền lương cấp bậc.

Chế độ về các khoản tính trích theo tiền lương của Nhà nước quy định

Quỹ bảo hiểm xã hội

Quỹ bảo hiểm xã hội được sử dụng để trợ cấp cho người lao động có tham gia đóng góp BHXH trong trường hợp họ mất khả năng lao động .
Quỹ BHXH được hình thành do việc trích lập theo tỷ lệ quy định trên tiền lương phải trả cho cán bộ công nhân viên trong kỳ .
Theo chế độ hiện hành hàng tháng doanh nghiệp phải trích lập quỹ BHXH theo tỷ 20% trên tổng số tiền lương thực tế phải trả cho công nhân viên trong tháng . Trong đó 15% tinh vào chi phí sản xuất , 5% trừ vào thu nhập của người lao động .

Quỹ bảo hiểm y tế :

Được trích lập để tài trợ cho người lao động có tham gia đóng góp quỹ BHYT trong các hoạt động chăm sóc và khám chữa bệnh .
Quỹ BHYT được hình thành từ việc trích lập theo tỷ lệ quy định trên tổng tiền lương phải trả cho công nhân viên .
Theo chế độ hiện hành , doanh nghiệp trích quỹ BHYT theo tỷ lệ 3% trên tổng số tiền lương thực tế phải trả cho cán bộ công nhân viên , trong đó 2% tính vào chi phí sản xuất kinh doanh , người lao động đóng góp 1% thu nhập , doanh nghiệp tính trừ vào lương của người lao động .

Kinh phí công đoàn:

Được trích lập để phục vụ cho hoạt động của tổ chức công đoàn nhằm chăm lo , bảo vệ quyền lợi cho người lao động .
KPCĐ được hình thành từ việc trích lập theo tỷ lệ quy định trên tiền lương phải trả cho công nhân viên trong kỳ .
Theo chế độ hiện hành , hàng tháng doanh nghiệp trích 2% trên tổng số tiền lương thực tế phải trả cho công nhân viên trong tháng và tính vào chi phí sản xuất kinh doanh . Trong đó 1% số đã được trích nộp cơ quan công đoàn cấp trên , phần còn lại chi vào công đoàn cơ sở .

Không có nhận xét nào: